Dorian, Irma, Katrina, Florence… Her yıl adını sıklıkla duyduğumuz bu yıkıcı doğa olayları, sadece arkalarında bıraktıkları yıkımla değil, ilginç isimleriyle de dikkat çekiyor. Peki, milyonlarca insanı etkileyen devasa kasırgaların isimleri nasıl belirleniyor? En önemlisi, kadın ismi taşıyan kasırgaların daha şiddetli olduğu yönündeki şehir efsanesi ne kadar doğru?
Kasırgalara İsim Verme Geleneği Nereden Geliyor?
Geçmişte doğal afetler çoğunlukla gerçekleştikleri bölgelerin adıyla anılıyordu. Ancak aynı sezonda veya aynı bölgede birden fazla fırtına meydana geldiğinde karışıklığı önlemek adına insan ismi verme fikri ortaya çıktı. Bu geleneğin temeli 19. yüzyılın sonlarında Avustralyalı meteorolog Clement Lindley Wragge tarafından atıldı. Wragge, fırtınaları adlandırmak için mitolojik karakterlerin isimlerini kullanmaya başladı.
1953 yılında ise ABD Ulusal Meteoroloji Dairesi, kasırgaları takip ederken ve halkı uyarırken sistemi kolaylaştırmak amacıyla fırtınalara kadın isimleri vermeye başladı.
Feminist Hareketi ve Erkek İsimlerinin Listeye Eklenişi
Yıllarca sadece kadın isimlerinin kullanılması, 1970’li yıllarda büyüyen kadın hakları hareketlerinin tepkisini çekti. Yıkıcı ve tehlikeli doğa olaylarının yalnızca kadın adlarıyla özdeşleştirilmesine karşı çıkan feminist grupların talepleri sonucunda sistem değiştirildi. 1979 yılından itibaren listeye erkek isimleri de dahil edildi ve o günden bu yana kadın ve erkek adları dönüşümlü olarak kullanılmaya başlandı.
İsim Listeleri Nasıl Düzenleniyor?
Günümüzde kasırga isimleri Dünya Meteoroloji Örgütü (WMO) tarafından önceden hazırlanan 6 farklı liste üzerinden belirleniyor. Her yıl bu listeler sırayla uygulanıyor ve 6 yılda bir başa dönülüyor.
Ancak bir istisna var: Eğer bir kasırga çok büyük can ve mal kaybına yol açtıysa (örneğin 2005’teki Katrina Kasırgası gibi), o isim felaketin simgesi haline geldiği için listeden kalıcı olarak çıkarılıyor ve yerine yeni bir isim ekleniyor.
Kadın İsimli Kasırgalar Daha mı Yıkıcı?
Illinois Üniversitesi tarafından yapılan bir araştırma, tarihsel olarak kadın ismi verilen kasırgalarda hayatını kaybedenlerin sayısının erkek isimli kasırgalara kıyasla daha fazla olduğunu öne sürdü. Ancak uzmanlar ve Atmosfer Araştırmaları Merkezi, bu durumun fiziksel bir nedenden ziyade istatistiksel bir tesadüf olduğunu vurguluyor. Fırtınanın yıkım gücünü belirleyen unsur ismi değil; basınç değişiklikleri, deniz suyu sıcaklığı ve rüzgar hızıdır.
