Yeni araştırmaya göre Türkiye’de 18-29 yaş arası gençlerin yüzde 54’ü işgücüne dahil değil. Kadınların istihdam oranı yalnızca yüzde 28. Gençler, “İş yok, umut yok, gelecek yok” diyor.
Gençler ekonomik kriz ve güvencesizlik altında eziliyor
‘Türkiye’de NEET Gençler: Profil ve İyi Olma Hali Araştırması’ kapsamında Nisan–Temmuz 2024 tarihleri arasında İstanbul, Adana ve Mersin’de yapılan mülakatlar, Türkiye’deki gençlerin ekonomik ve psikolojik çöküntü içinde olduğunu ortaya koydu.
Araştırmaya göre 18–29 yaş aralığındaki gençlerin yüzde 54’ü işgücüne dahil değil. Çalışanların yalnızca yüzde 19’u mavi yakalı işlerde istihdam ediliyor. Gençler; ekonomik kriz, pandemi ve deprem gibi ardı ardına gelen olumsuzluklar nedeniyle “sürekli belirsizlik” içinde yaşadıklarını dile getiriyor.
Kadınlar hem işsizliğin hem baskının hedefinde
Raporun dikkat çeken bulgularından biri, kadın istihdam oranının yalnızca yüzde 28 seviyesinde olması. İş bulamayan kadınlar, aile ve çevreden “Evlen bari” baskısıyla karşılaşıyor.
Araştırmada görüşülen genç kadınlardan biri, “İş bulamayınca evlenmem için baskı yapıyorlar. Ama evlenince de çalışamıyorum” derken; çocuk sahibi olan genç kadınların yoğun ev içi ve bakım yükümlülükleri nedeniyle iş hayatına katılamadığı vurgulandı.
“Tecrübe yok” bahanesi kapıları kapatıyor
Gençler, işverenlerin 2–3 yıllık tecrübe talebinden şikâyetçi. Bir genç bu durumu şöyle özetledi: “Tecrübe edinemediğim için bir yere giremiyorum ama beni almazsanız tecrübe edinemem.”
Üniversite mezunu bir başka genç ise yaşadığı hayal kırıklığını şu sözlerle anlattı: “Üniversitenin sonunda asgari ücret bile verilmedi. ‘Siz 2 yıllıksınız, biz 4 yıllıklara asgari ücret veriyoruz’ dediler.”
“Asgari ücret bile verilmedi”
Sigortasız ve düşük ücretli işlerde çalışan gençler, çalışma koşullarının ağırlığından yakınıyor. Bir genç, “Halı yıkama işinde sigortasız çalışıyorum. Babam da sigortasız günlük işlere gidiyor” derken, bir diğeri “Fabrikada molalar yetersizdi. Paraya ihtiyacım vardı ama çok zorluyorlardı” dedi.
Torpil ve tanıdık ilişkileri istihdamın kapısını belirliyor
Araştırmaya göre gençler, iş bulma sürecinde kurumlar yerine aile ve arkadaş çevresine başvuruyor. Bir katılımcı, “Okuduğumuz bölümde iş bulamıyoruz, çoğu kasiyer oluyor zaten” sözleriyle tabloyu özetledi. Bazı gençler, torpil nedeniyle açıkta kalma korkusu yaşadıklarını da belirtti. Çoğu, ailelerinin sosyal ağlarını kullanarak sigortasız ve geçici işlerde (inşaat, tarım, garsonluk, özel ders) çalışıyor.
Umutsuzluk kronik hale geldi
Raporun genel sonucuna göre gençler, işsizlik, güvencesizlik ve gelecek belirsizliği nedeniyle psikolojik olarak yıpranıyor. Ekonomik sıkışmışlık, düşük ücretler ve sosyal baskılar, özellikle genç kadınlar için daha ağır sonuçlar doğuruyor.
