Yapay zekâ sohbet robotları çocukların ve gençlerin günlük yaşamında giderek daha fazla yer edinirken, uzmanlar bu teknolojilerin ruh sağlığı üzerindeki etkilerine dikkat çekiyor. Özellikle yalnızlık, kaygı ve psikolojik sorunlar yaşayan gençlerin yapay zekâyı bir arkadaş ya da terapist gibi görmesi, yeni güvenlik tartışmalarını beraberinde getiriyor.
2026 yılında yayımlanan iki araştırma, yapay zekâ sistemlerinin gençlerde intihar riskini fark etme ve psikolojik krizlerde doğru yönlendirme yapma konusunda önemli eksiklikler taşıyabileceğini ortaya koydu.
Yapay zekâ psikolojik krizleri fark edemeyebilir
Common Sense Media tarafından gerçekleştirilen araştırmada, ChatGPT’nin 13-17 yaş grubuna yönelik güvenlik özellikleri 4 binden fazla testle değerlendirildi. Bazı senaryolarda, riskli konuşmalara rağmen ebeveynlere bildirim gönderilmediği ve profesyonel yardım kaynaklarına yönlendirme konusunda eksiklikler yaşandığı belirtildi.
npj Digital Medicine dergisinde yayımlanan bilimsel inceleme de benzer bir noktaya işaret etti. Araştırmacılara göre yapay zekâ, açıkça ifade edilen intihar düşüncelerini tanımakta daha başarılı olsa da dolaylı biçimde dile getirilen umutsuzluk ve çaresizlik belirtilerini gözden kaçırabiliyor.
“Yapay zekâdan terapist olmaz”
Psikiyatrist Prof. Dr. Nevzat Tarhan, yapay zekânın profesyonel ruh sağlığı hizmetlerinin yerini alamayacağını vurguluyor. Yapay zekânın anlayışlı ve destekleyici görünen yanıtları, çocukların gerçek bir insanla iletişim kurdukları izlenimine kapılmalarına neden olabiliyor. Ancak bu durum, sistemin duygusal sorunları doğru değerlendirebildiği anlamına gelmiyor.
Özellikle ergenlik dönemindeki gençlerin yapay zekâyı tek destek kaynağı olarak görmesi, ailelerinden ve uzmanlardan yardım almalarını geciktirebilir.
Ailelere düşen görev ne?
Uzmanların ortak mesajı, çocukları yapay zekâdan tamamen uzaklaştırmaktan çok, bilinçli ve güvenli kullanım konusunda yönlendirmek. Ebeveynlerin çocuklarının dijital alışkanlıklarını takip etmesi, onlarla açık iletişim kurması ve psikolojik sorunlar karşısında profesyonel desteği öncelemesi önem taşıyor.
Araştırmalar, yapay zekânın intihara doğrudan neden olduğunu kanıtlamıyor. Ancak gençlerin ruh sağlığı söz konusu olduğunda teknolojiye tek başına güvenmenin ciddi riskler barındırabileceğini gösteriyor. Çocukların dijital dünyada da güvenilir yetişkinlerin rehberliğine ihtiyacı var.
