Bir zamanlar Güneş Sistemi’nin dokuzuncu gezegeni olarak kabul edilen Plüton, 2006 yılında alınan bilimsel bir kararla gezegen statüsünü kaybetti. Ancak bu karar Plüton’un uzaydaki konumunun veya fiziksel özelliklerinin değişmesinden değil, gezegen kavramının yeniden tanımlanmasından kaynaklanıyor.
Peki, Plüton neden artık gezegen olarak kabul edilmiyor?
Uluslararası Astronomi Birliği’nin Kararı Değiştirdi
Plüton, 1930 yılında Amerikalı astronom Clyde Tombaugh tarafından keşfedildi ve uzun yıllar Güneş Sistemi’nin dokuzuncu gezegeni olarak tanındı.
Ancak Neptün’ün ötesinde Plüton’a benzer başka gök cisimlerinin keşfedilmesi, gezegen tanımının yeniden değerlendirilmesine neden oldu.
Uluslararası Astronomi Birliği (IAU), 24 Ağustos 2006 tarihinde Prag’da gerçekleştirilen toplantıda gezegenlerin sınıflandırılması için yeni kriterler belirledi. Bu kararla Plüton, gezegen kategorisinden çıkarılarak cüce gezegen olarak sınıflandırıldı.
Bir Gök Cisminin Gezegen Sayılması İçin 3 Şart Var
Uluslararası Astronomi Birliği’nin belirlediği tanıma göre bir gök cisminin gezegen kabul edilmesi için üç temel koşulu karşılaması gerekiyor:
- Güneş’in etrafında dolanması: Gök cismi, Güneş çevresinde bir yörüngede hareket etmeli.
- Küresel şekle sahip olması: Kendi kütle çekimi, gök cismini yaklaşık küresel bir şekle sokabilecek büyüklükte olmalı.
- Yörüngesini temizlemiş olması: Bulunduğu yörünge çevresinde kütle çekimsel açıdan baskın hale gelerek benzer büyüklükteki diğer gök cisimlerini büyük ölçüde kontrol etmiş veya bölgeden uzaklaştırmış olmalı.
Plüton ilk iki koşulu karşılıyor ancak üçüncü koşulu sağlayamıyor.
Plüton Neden Cüce Gezegen Oldu?
Plüton, Neptün’ün ötesinde bulunan Kuiper Kuşağı adı verilen bölgede yer alıyor. Bu bölgede Plüton’a benzer çok sayıda buzlu gök cismi bulunuyor.
Plüton, yörüngesinin çevresindeki diğer cisimler üzerinde gezegenler gibi belirleyici bir kütle çekimsel hâkimiyet kuramadığı için tam anlamıyla gezegen kabul edilmiyor.
Bunun yerine cüce gezegen kategorisinde değerlendiriliyor.
Plüton Artık Önemsiz Bir Gök Cismi mi?
Kesinlikle hayır! Plüton, gezegen statüsünü kaybetmiş olsa da bilimsel açıdan büyük önem taşıyor. NASA’nın New Horizons uzay aracı, 2015 yılında Plüton’un yakınından geçerek yüzeyine ilişkin önemli görüntüler ve veriler elde etti.
Dağları, buzulları, vadileri ve karmaşık yüzey yapısıyla Plüton, Güneş Sistemi’nin en ilgi çekici gök cisimlerinden biri olmayı sürdürüyor.
Kısacası Plüton küçüldüğü veya yok olduğu için değil, yörüngesinin çevresinde yeterli kütle çekimsel hâkimiyet kuramadığı için gezegen sınıfından çıkarıldı.



