Dünyanın dört bir yanında aileler, kuşaktan kuşağa aktarılan ortak soyadlarıyla anılır. Soyadı, bir ailenin kökenini ve soy ağacını takip etmenin en yaygın yoludur. Ancak Kuzey Kutbu’na yakın coğrafyada yer alan İzlanda, bu alışılmışın dışındaki adlandırma geleneğiyle adeta dünyadan ayrılıyor.
Peki, “Dünyada soyadı olmayan tek ülke” olarak bilinen İzlanda’da bu sistem gerçekten nasıl çalışıyor? Aynı ailedeki kardeşlerin soyadları neden birbirinden farklı?
İzlanda’da Soyadı Yerine “Baba veya Anne Adı” Kullanılıyor
İzlanda’da hiç kimsenin soyadı olmadığı iddiası tam olarak doğru olmasa da, toplumda baskın olan geleneksel sistem klasik anlamdaki aile soyadı mantığından oldukça farklıdır. Ülkede kişiler, ailelerinin ortak soyadını taşımak yerine ebeveynlerinin adından türetilen bir soyadı benzeri ad kullanırlar.
Bu sistemde erkek çocukların adının sonuna “-son” (oğlu), kız çocukların adının sonuna ise “-dóttir” (kızı) eki getirilir.
-
Örneğin; babasının adı Jón olan bir erkek çocuk Jónsson, kız çocuk ise Jónsdóttir soyadını alır.
-
Günümüzde yasal düzenlemelerle birlikte bu adlandırma sadece babanın adından değil, isteyen aileler için annenin adından da türetilebilmektedir.
Aynı Ailenin Üyeleri Farklı Soyadları Taşıyor
Bu sistemin en şaşırtıcı yönlerinden biri de aynı evde yaşayan kardeşlerin soyadlarının farklı olabilmesidir. Örneğin babası Gunnar, annesi Anna olan bir ailede; erkek çocuk Gunnarsson soyadını alırken, kız kardeş tercih ve kurallara göre Gunnarsdóttir (veya anne adından türetilen bir soyadı) taşıyabilir. Bu yüzden İzlanda’da bir kişinin kimliğine bakıldığında doğrudan aile bağlarını çözmek her zaman kolay olmaz.
Ayrıca İzlanda’da evlilik sonrasında eşlerin birbirlerinin soyadını alması kültürel olarak yaygın değildir. Çiftler evlendikten sonra da kendi adlarını korumaya devam ederler.
Kısacası İzlanda, nesiller boyu aktarılan sabit soyadları yerine kişiyi ebeveynleriyle doğrudan bağlayan benzersiz adlandırma geleneğiyle kültürünü korumayı sürdürüyor.
