Trafikte her geçen gün sayıları katlanarak artan motosikletler, ekonomik şartlar ve kurye sektörünün patlamasıyla hayatımızın vazgeçilmez bir parçası haline geldi. Ancak bu büyük artış, beraberinde endişe verici güvenlik açıklarını ve acı istatistikleri getiriyor. TMMOB Makina Mühendisleri Odası (MMO) İstanbul Şubesi Motorlu Araçlar Komisyonu’nun yayımladığı “Türkiye’de Motosiklet Güvenliği” raporu, yollardaki tehlikeye dikkat çekerek acil önlem çağrısında bulunuyor.
Rakamlar Alarm Veriyor: Her 5 Araçtan Biri Motosiklet
Türkiye genelinde trafikteki toplam araç sayısı yaklaşık 35 milyona ulaşırken, bunların yüzde 21,7’sini yani 7,6 milyondan fazlasını motosikletler oluşturuyor. Özellikle pandemi süreciyle birlikte ivme kazanan “kuryeleşme” kültürü ve derinleşen ekonomik koşullar, yurttaşları toplu taşıma veya otomobil yerine daha ekonomik olan motosikletlere yönlendirdi.
Ancak bu durum trafikteki risk dengesini altüst etmiş durumda. Genel trafik kazalarındaki ölüm oranları düşüş eğilimi gösterirken, hayatını kaybeden motosiklet sürücüsü sayısının yüzde 8,6 oranında artması tehlikenin boyutunu gözler önüne seriyor. Rapora göre yalnızca bir yılda 1.334 sürücü ve 191 yolcu olmak üzere toplam 1.525 motosikletli yaşamını yitirdi. Günlük ortalama 4,2 can kaybına işaret eden bu tablo, motosikletlilerin tüm trafik ölümlerinin yüzde 22,1’ini oluşturduğunu ortaya koyuyor.
Motokuryeler Güvencesiz Çalışma Koşullarının Kurbanı
Sorunun en acı ve kronik taraflarından biri ise teslimat sektöründe çalışan motokuryelerin maruz kaldığı ağır koşullar. Veriler, 2025 yılı içerisinde çalışırken hayatını kaybeden en az 44 motokuryenin yüzde 61’inin 18-28 yaş aralığında gençlerden oluştuğunu, hatta bunların arasında 18 yaş altı 4 çocuk işçinin de bulunduğunu gösteriyor.
Paket başı ücret modeli, acımasız puanlama algoritmaları, dakikalarla yarışılan teslimat baskısı ve uzun çalışma saatleri, kuryeleri doğrudan ölümün eşiğine sürüklüyor. Dağıtım şirketlerinin ve platformların bu süreçteki sorumluluktan kaçamayacağı, koruyucu donanım ile araç bakımı konusunda çok daha katı yasal yükümlülüklerin getirilmesi gerektiği vurgulanıyor.
Acil Eylem Planı Şart: Yol Haritası Ne Diyor?
Mevcut eylem planlarının yalnızca rutin trafik denetimleriyle sınırlı kalmaması gerektiğini belirten MMO, yetkililere acilen atılması gereken adımları şu başlıklar altında sıralıyor:
-
Fiziksel Altyapı: Ölümcül kazalara yol açan bariyerler için “alt koruma profilleri” acilen takılmalı; kaymaz yol kaplamaları ve güvenli yol geometrileri standart hale getirilmelidir.
-
Ekipman Standartları: Kasklarda uluslararası kabul gören ECE 22.06 standardı zorunlu tutulmalı, standart dışı ve güvensiz ürünlerin piyasada satışı engellenmelidir.
-
Denetim ve Eğitim: Otomobillerin acil fren ve radar sistemleri sıkı bir şekilde denetlenmeli; ehliyet sınavları kağıt üstü ezberden ziyade gerçek sürüş dinamiklerine uyarlanmalıdır.
-
Çalışma Koşulları: Kurye ölümlerini durdurmak için zamana dayalı teslimat baskısı yasaklanmalı ve çocuk işçiliğinin her türü kesin olarak engellenmelidir.
Trafikte “Sıfır Can Kaybı” hedeflerinin kağıt üstünde kalmaması için sektörün tüm aktörlerinin şapkayı önüne koyma vakti çoktan geldi. İki teker üzerinde hayat kurmaya veya ekmek parası kazanmaya çalışan binlerce insan için güvenli bir düzeni inşa etmek artık bir lüks değil, hayati bir zorunluluktur.
