Yıllar boyunca tarihin tozlu sayfalarında yalnızca “kaba taş aletler üreten ilkel insansı türler” olarak nitelendirilen Neandertaller hakkında tüm bildiklerimizi sarsacak devrim niteliğinde bir gelişme yaşandı. İspanya’nın Katalonya bölgesindeki ünlü Abric Romaní kaya sığınağında yürütülen kazılar, Neandertallerin sadece taş işlemede değil, zanaat ve marangozlukta da inanılmaz bir ustalığa sahip olduğunu gözler önüne serdi.
Science Advances dergisinde yayımlanan araştırmaya göre, günümüzden 40 bin ila 62 bin yıl öncesine tarihlenen 13 farklı ahşap nesnenin kalıntısı tespit edildi. Gün yüzüne çıkarılan mızraklar, tokmaklar, ahşap tepsiler ve üç ayaklı düzenekler; Neandertallerin doğadaki ahşabı son derece planlı ve işlevsel biçimde işlediğini kanıtlıyor.
Malzemeye Hakim Gerçek Zanaatkarlar
Keşfin en çarpıcı detaylarından biri, Neandertallerin rastgele odun parçaları kullanmak yerine üretecekleri eşyanın amacına en uygun ağaç türünü bilinçli olarak seçmiş olmaları:
-
Ardıç Kabukları: Hafif ve esnek yapısı nedeniyle yiyecek taşımak veya ateşten köz toplamak amacıyla tepsi benzeri kapların yapımında kullanılmış.
-
Sarıçam Odunu: Kolay işlenebilir ancak aşınmaya dayanıklı olduğu için sert kullanım gerektiren dayanıklı aletlerde tercih edilmiş.
-
Özel Ahşap Tokmak: Tek bir ahşap bloktan oyulan ve günümüz bıçak formlarını andıran tokmak; avcılıkta son darbeyi vurmak ya da savunma yapmak amacıyla kavrayışı kolaylaştıracak özel bir sap ve sivri uçla tasarlanmış.
Binlerce Yıllık Mucizevi Korunma
Normal şartlarda organik yapıları gereği çürüyüp yok olan ahşap eşyalar, Abric Romaní’nin kireç taşı yapısı sayesinde günümüze ulaşmayı başardı. Kayalıklardan sızan kalsiyum karbonatın ahşapların etrafında oluşturduğu traverten tabakası ve bazı parçaların karbonlaşması, bu benzersiz zanaat örneklerinin binlerce yıl boyunca birer fosil kalıbı gibi korunmasını sağladı.
Bu eşsiz bulgular, geçmişe dair algımızı bir kez daha güncelliyor: Neandertaller sadece hayatta kalmaya çalışan toplayıcılar değil; çevresindeki malzemeleri tanıyan, işleyen ve ihtiyacına göre şekillendiren gerçek birer usta ve tasarımcıydı.
