Orman yangınları dünyanın karbon dengesini de bozuyor!

Amazon yağmur ormanlarındaki yangınların oluşturduğu ozon kirliliği, alevlerden kurtulan ağaçların karbondioksit tutma kapasitesini de düşürüyor. Araştırmaya göre bu görünmeyen kayıp, yangınların doğrudan saldığı karbonun yaklaşık yüzde 24’üne karşılık geliyor.

Amazon yağmur ormanlarında çıkan yangınların etkisi, alevlerin söndürülmesiyle sona ermiyor. Yangın sırasında atmosfere yayılan kirleticiler, güneş ışığıyla kimyasal tepkimeye girerek yer seviyesinde ozon oluşumuna neden oluyor. Bu kirlilik, hayatta kalan ağaçların karbondioksit emme kapasitesini de zayıflatıyor.

Exeter Üniversitesi, ETH Zürih ve James Cook Üniversitesi araştırmacılarının yürüttüğü çalışma, orman yangınlarının iklim üzerindeki etkisinin sanılandan daha geniş olduğunu ortaya koyuyor.

OZON KİRLİLİĞİ KARBON TUTUMUNU YÜZDE 24 AZALTIYOR

Communications Earth & Environment dergisinde yayımlanan araştırmaya göre yangın kaynaklı ozon kirliliği, Amazon’un karbon tutma kapasitesini yangınların doğrudan atmosfere saldığı karbon miktarının yaklaşık yüzde 24’ü kadar azaltıyor.

Yer seviyesindeki ozon, ağaçların yapraklarına zarar veriyor. Bu hasar, bitkilerin atmosferdeki karbondioksiti soğurma yeteneğini düşürüyor. Böylece yangınlar hem doğrudan karbon salımına yol açıyor hem de ormanın karbon yutağı işlevini zayıflatıyor.

KURAKLIK DÖNEMLERİNDE ZARAR KATLANIYOR

Araştırmacılar, 1997-2024 dönemine ait gözlem verilerini kullanarak yangın, kuraklık ve ozon hasarı arasındaki ilişkiyi inceledi.

Sonuçlar, özellikle El Niño dönemlerinde ozon kaynaklı zararın arttığını gösterdi. Amazon’da 2023-2024 kuraklığı sırasında oluşan ozon hasarı, önceki on yılın ortalamasının neredeyse iki katına çıktı.

Araştırmacılar, yeni bir güçlü El Niño döneminin benzer kayıpları yeniden artırabileceği konusunda uyarıyor.

AMAZON’DAKİ YANGINLARIN BÜYÜK BÖLÜMÜ İNSAN KAYNAKLI

Çalışmaya göre Amazon’daki yangınların neredeyse tamamı tarım alanı açma veya arazi temizleme amacıyla başlatılıyor. Kontrolden çıkan ateşler, çevredeki yağmur ormanlarına yayılıyor.

Özellikle tarım alanlarının genişlediği ve Ormansızlaşma Yayı olarak bilinen bölgede ozon kaynaklı hasar yoğunlaşıyor.

Bilim insanları, ormansızlaşmanın ve orman tahribatının azaltılmasının iki önemli fayda sağlayabileceğini belirtiyor. Bu önlemler hem doğrudan karbon salımını hem de ağaçların karbon tutma kapasitesini düşüren ozon kirliliğini sınırlayabilir.

Araştırma, Amazon ormanlarını korumanın yalnızca ağaç kaybını önlemekle sınırlı olmadığını gösteriyor. Ormanın atmosferden karbon çekme gücünün korunması da iklim değişikliğiyle mücadelede kritik önem taşıyor.

İlgili Makaleler

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz

Etkileşimde Kalın

0BeğenenlerBeğen
0TakipçilerTakip Et
0TakipçilerTakip Et
Haber hür, yorum kutsal!spot_img

SON HABERLER