Peru’daki mağaralardan elde edilen 450 bin yıllık iklim kayıtları, Asya ve Güney Amerika arasındaki muson dengesinin her zaman zıt yönde işlemediğini ortaya koydu. Araştırma, buzul çağı geçişlerinin küresel yağış düzenlerini değiştirebildiğini gösteriyor.
Asya ve Güney Amerika arasındaki muson dengesi, son 450 bin yılda beklenenden daha karmaşık bir değişim gösterdi. Peru’daki üç mağaradan elde edilen veriler, iki kıtanın yağış sistemlerinin çoğunlukla zıt yönde hareket ettiğini ancak bazı dönemlerde birlikte zayıflayıp güçlendiğini ortaya çıkardı.
Nature dergisinde yayımlanan araştırma, geçmiş iklim koşullarının anlaşılması açısından önemli bulgular sunuyor.
İKİ KITANIN MUSON SİSTEMİ NASIL ÇALIŞIYOR?
Bilim insanları, Asya ve Güney Amerika musonlarının uzun yıllar boyunca birbirine zıt hareket ettiğini belirtiyor. Bir bölgede yağışlar güçlenirken diğer bölgede zayıflıyor.
Bu döngüde Dünya’nın yörüngesindeki değişimler ve eksen eğikliği önemli rol oynuyor. Yaklaşık 23 bin yıllık yörüngesel döngü, güneş ışığının yarımkürelere dağılımını etkiliyor. Bu durum, küresel yağış kuşaklarının konumunu da değiştiriyor.
PERU MAĞARALARINDAN 450 BİN YILLIK VERİ
Araştırma ekibi, Peru’daki üç mağaradan çıkarılan 30 dikiti inceledi. Dikitlerdeki oksijen izotopları analiz edilerek Güney Amerika musonlarının yaklaşık 450 bin yıllık geçmişi yeniden oluşturuldu.
Elde edilen veriler, Asya musonlarına ilişkin kayıtlarla karşılaştırıldı. Sonuçlar, iki bölgedeki yağış sistemlerinin çoğunlukla ters yönde değiştiğini doğruladı.
Ancak araştırmacılar, bu düzenin bozulduğu 10 ayrı dönem de tespit etti.
BUZUL ÇAĞLARI MUSON DENGESİNİ DEĞİŞTİRDİ
Araştırmaya göre bazı buzul çağı geçişlerinde Asya ve Güney Amerika musonları aynı anda zayıfladı. Bazı dönemlerde ise iki sistem birlikte güçlendi.
Bu değişimlerin arkasında okyanus sıcaklıkları, atmosferdeki sera gazları ve yarımküreler arasındaki sıcaklık farkları bulunuyor.
Özellikle buzul çağlarının sona erdiği dönemlerde küresel sıcaklıkların ve atmosferik karbondioksit seviyelerinin yükselmesi, muson sistemlerinin davranışını etkiledi.
İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ ARAŞTIRMALARINA KATKI
Bilim insanları, elde edilen bulguların gelecekteki iklim modellerinin geliştirilmesine katkı sağlayabileceğini belirtiyor.
Araştırma, günümüzdeki küresel ısınmanın benzer bir muson değişimine ne zaman yol açacağını doğrudan öngörmüyor. Ancak geçmişteki uzun dönemli yağış kayıtları, gelecekte yaşanabilecek kuraklık risklerinin ve iklim değişimlerinin daha iyi değerlendirilmesi için önemli bir bilimsel kaynak oluşturuyor.



